Główne polskie osiedla uchodźcze w Indiach

Obozy uchodźców polskich w Indiach były organizowane przez polską Delegaturę Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej pod kierownictwem Wiktora Styburskiego, delegata w okresie 29 maja – 30 października 1943 oraz Kiry Banasińskiej, zastępcy delegata MPiOS (także po odejściu Styburskiego).

Osiedle dla polskich dzieci w Balachadi

Osiedle przeznaczone dla dzieci polskich w Balachadi było pierwszym stałym, dużym ośrodkiem wybudowanym specjalnie dla ewakuowanych ze Związku Sowieckiego. Zostało ono zlokalizowane w pobliżu nadmorskiej, letniej rezydencji maharadży Digvijaysinhji na półwyspie Kathiawar, w pobliżu niewielkiej wsi Balachadi koło miasta Jamnagar. Była to stolica księstwa Nawanagar, zarazem siedziba maharadży – w olbrzymim pałacu książęcym. Około 25 km na północny zachód od Jamnagaru, na nadmorskiej skale, znajdowała się jego letnia rezydencja, ukryta w gęstwinie niewielkiego, ale bardzo bogatego pod względem florystycznym zespołu parkowo-sadowniczego. Wzdłuż piaszczystej plaży, na niewysokich płaskich wydmach, ciągnął się niewysoki pas bujnej zieleni z dominacją akacji, agaw i drobnych kaktusów oraz ostrej nadmorskiej trawy. Wśród tej zieleni prześwitywały starannie utrzymywane pola do gry w golfa. Dalej rozciągał się półpustynny krajobraz, charakterystyczny dla tego regionu Indii. Urozmaicały go liczne niewysokie, kamieniste wzgórza, pokryte skąpą roślinnością trawiastą i częściowo kolczastymi krzewami lub wielkimi kłębowiskami kaktusów. Na jednym z takich wzgórz zlokalizowano właśnie osiedle polskich dzieci w odległości około 1,5 km od wsi Balachadi (przez pewien czas osiedle nazywane było także Kiranagar – przedrostek kira- pochodził od imienia Kiry Banasińskiej z Delegatury PCK w Bombaju, orędowniczki i współorganizatorki ekspedycji samochodowych, które dowiozły dzieci polskie ze Związku Sowieckiego do Indii; końcówka –nagar dość powszechnie występuje zaś w Indiach w nazwach większych i mniejszych miejscowości i dosłownie oznacza miasto).

Balachadi była wówczas niewielką, ale bardzo już starą osadą, leżącą na szlaku odwiecznych pielgrzymek do mitycznej Dwarki. Wioskę stanowiło kilkadziesiąt mieszkalnych budynków, resztki starego muru obronnego oraz częściowo zrujnowana obserwacyjno-obronna, kamienna baszta. Tuż obok osady znajdował się niewielki okresowy, płytki zbiornik, w którym w okresie letnich monsunów gromadzono słodką wodę. Zbiornik ten jak się później okazało, stał się wielką zmorą polskiego osiedla… Ludność wioski zajmowała się uprawą roli oraz hodowlą bydła, kóz i owiec. Wbrew pozorom, mocno kamienista, pochodząca ze zwietrzałych tufów wulkanicznych gleba była żyzna, aczkolwiek wymagała dużego nakładu pracy przy jej uprawie.

                








Materiał wystawy

Mapy:



Dokumenty źródłowe:



Fotografie: