Powitanie od prezesa fundatora

W 2009 r. obchodziliśmy 70-tą rocznicę wybuchu II wojny światowej. Pomimo to nadal część historii Polski jaką są represje sowieckie dokonane z rozkazu Stalina na obywatelach II Rzeczypospolitej, w szczególności zamieszkujących Kresy Wschodnie II RP, są w niewielkim stopniu znane opinii publicznej na świecie. Deportacje, uwięzienie, zesłanie, praca w sowieckich łagrach na Syberii, w Kazachstanie i wschodniej Azji dotknęły prawie dwa miliony obywateli polskich – ofiar stalinowskiej „Gehenny”, Wielu spośród nich zmarło z głodu, chorób, wycieńczenia. Inni przeżyli, aby następnie m.in. wstąpić do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem Aliantów i walczyć z nazistowskimi Niemcami w Afryce i Europie lub przetrwać w obozach uchodźczych na Bliskim Wschodzie, w Afryce, Indiach, Nowej Zelandii i Meksyku. Jeszcze inni przez długie lata wojny i po niej pozostawali w ZSRR na zesłaniu. Wielu z nich nigdy nie powróciło do swojej ojczyzny, która na kolejne dziesiątki lat po wojnie żyła pod jarzmem komunizmu.

Grupa Kresy-Syberia powstała w celu badania, upamiętniania i upowszechniania wiedzy na temat obywateli polskich, którzy byli deportowani, zmuszani do katorżniczej pracy i zabijani przez aparat Związku Radzieckiego w czasie II wojny światowej. Została utworzona przez ocalonych i ich potomków, aby świat usłyszał o tych tragicznych wydarzeniach. Posiadamy aktywną grupę dyskusyjną, Ścianę Pamięci oraz archiwum zawierające tysiące zdjęć i dokumentów otrzymanych od naszych członków.

Z biegiem lat nasza kolekcja się znacznie rozrosła, a my rozpoczęliśmy tworzenie planów udostępnienia jej większej ilości osób. Uznaliśmy to za ważny cel, z uwagi na fakt, iż ogromna większość cennych archiwów jak np. Fundacji Ośrodka Karta w Warszawie, Instytutu Hoovera w Kaliforni czy Instytutu im. Sikorskiego w Londynie pozostają trudno dostępne dla osób pragnących poznać tę tematykę. Jednocześnie zdawaliśmy sobie sprawę z upływającego czasu i odchodzenia ostatnich Sybiraków. Nie chcieliśmy, aby ich wspomnienia tragicznych i heroicznych przeżyć odeszły wraz z nimi. Naszym celem jest upowszechnienie tych wspomnień i opowiedzenie światu o “Polskiej Gehennie”.

Najbardziej godną formą uhonorowania Sybiraków i ukazania dokumentów i pamiątek z ich wojennych losów byłoby utworzenie tradycyjnego muzeum na wzór np. Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie lub Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie. Z uwagi na brak w ówczesnym czasie takiego muzeum, zaczęliśmy nasze rozważania na temat muzeum wirtualnego, które naszym zdaniem jest rozwiązaniem praktyczniejszym, a do tego mogącym poprzez Internet dotrzeć do osób żyjących na całym świecie. Postanowiliśmy zatem podjąć się stworzenia w Internecie wirtualnego muzeum we współpracy z naszymi partnerami, udostępniając tym samym nasze archiwum wszystkim chętnym do jego odwiedzenia. I tak rozpoczęły się prace przy projekcie Wirtualnego Muzeum Kresy-Syberia.

CZYM JEST WIRTUALNE MUZEUM KRESY – SYBERIA?

Niezależnie od tego, że nasze wirtualne muzeum jest w początkach budowy, już obecnie zawiera ono elementy mogące przybliżyć i umożliwić odwiedzającemu poznanie tego niemalże nieznanego rozdziału historii II wojny światowej. Planujemy stworzenie 25 sal muzealnych, które dokumentować będą wydarzenia historyczne dotyczące epopei obywateli polskich,  w tym członków naszych rodzin. Dla przykładu jedna z sal poświęcona jest masowym deportacjom na zesłanie do Syberii lub Kazachstanu. Wewnątrz tej Sali odwiedzający może m.in. zapoznać się z informacji o miejscach zesłań pogrubowanych geograficznie, poprzez wyszukiwarkę. Inna sala poświęcona Armii Andersa przedstawia wszelkie zebrane przez nas dokumenty dotyczące tej Armii. Zarówno liczba wystaw, jak i wielkość poszczególnych części Muzeum nie jest ostatecznie określona. Mamy nadzieję, że projekt Wirtualnego Muzeum Kresy-Syberia i jego sale muzealne będą stale się poszerzały o interesujący materiał, pozyskiwany przez naszą Fundację z różnych, często rozproszonych źródeł. Naszym zamierzeniem jest zebranie w jednym miejscu wraz z naszymi partnerami wszelkich możliwych dokumentów źródłowych odnośnie “polskiej Gehenny” i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w czasie II wojny światowej tak, aby odwiedzający mogli w jednym miejscu zapoznać się z większością zbiorów na ten temat. W planach Fundacji Kresy-Syberia jest także tworzenie modułów edukacyjnych, organizacja seminariów, gromadzenie i nagrywanie wspomnień Sybiraków.

W JAKI SPOSÓB BĘDZIE BUDOWANE WIRTUALNE MUZEUM KRESY-SYBERIA ?

Przedsięwzięcie tej skali jest wyzwaniem zarówno pod względem technicznym, jak i historycznym. Muzeum już teraz tworzone jest przez nas z pomocą naszych partnerów w Polsce i poza jej granicami. Finansowanie budowy i bieżącej działalności Muzeum jest finansowane przez Fundację Kresy-Syberia z pomocą naszych sponsorów, w tym w szczególności Senatu RP, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Banku Zachodniego WBK SA oraz organizacji kombatanckich z Wlk. Brytanii i Kanady. Projekt ten jest dużym przedsięwzięciem, a przy tym co najistotniejsze – ważnym projektem historycznym  wymagającym pomocy finansowej, poświęcenia czasu i energii wielu grup zainteresowanych nim osób. Cieszy nas, że organizacje posiadające cele zbieżne ze statutem Fundacji Kresy-Syberia już teraz wspierają nasze prace. Wiele już zyskał nasz projekt dzięki szczodrobliwości naszych sponsorów. Mamy przy tym nadzieję, że uda nam się pozyskać nowych, którzy wesprą nas na różnych polach w dalszej budowie Wirtualnego Muzeum Kresy-Syberia.

Stefan Wiśniowski
Prezes Fundacji Kresy-Syberia
Sydney, Australia
Styczeń 2014