Organizacja obozu Santa Rosa

W sierpniu 1943 r. kierownikiem osiedla z ramienia rządu polskiego został wybrany delegat Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej – Bohdan Szmejko, który formalnie przejął zarządzanie osiedlem w momencie przybycia do Santa Rosa 16.11.1943 r. Do tego momentu wszelkie decyzje podejmowane były wspólnie przez prof. Kelly’ego, konsula Henryka Stebelskiego oraz odpowiedzialną za sprawy socjalne Irenę Dalgiewicz.

We wrześniu ustalono następujący podział zakresu finansowania działalności osiedla :
- rząd amerykański (Foreign Relief and Rehabilitation Operations FRRO Departamentu Stanu USA) – w formie kredytu dla rządu polskiego miał pokrywać koszty dzierżawy hacjendy, koszty administracyjne, utrzymania i rozbudowy osiedla
- Rada Polonii Amerykańskiej (RPA; ang. Polish War Relief) – finansowanie szkolnictwa, służby zdrowia i zaopatrzenia w odzież
- amerykańska organizacja pozarządowa National Catholic Welfare Conference (NCWC) – koszty działań kulturalnych, zajęć sportowych, oświaty przedszkolnej i pozaszkolnej.
Kontrolę nad wydatkowaniem środków pełnili stali przedstawiciele tych instytucji :
- FRRO – F. Mc Laughlin, po jego śmierci od maja 1945 r. Czesław Mikołajczyk (jednocześnie przedstawiciel RPA)
- RPA – Henryk Osiński, następnie Czesław Mikołajczyk, na koniec od stycznia 1946 r. – Adam Laudyn-Chrzanowski
- NCWC – początkowo Irena Dalgiewicz, następnie Renata Rączkowska i Helena Sadowska
- rząd meksykański – Jose Louis Amescua, delegat Ministerstwa Spraw Zagranicznych
Struktura organizacyjna osiedla przedstawiała się następująco :
- kierownik osiedla – Bohdan Szmejko, wspierany przez wicedelegata Zbigniewa Waydę
- oświata – Feliks Sobota, delegat Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
- zdrowie – dr Samuel Chrabołowski
- sprawy socjalne – Leon Porendowski, następnie Helena Szmejkowa
- finanse – meksykanin Adolfo Arrioja
- Obywatelska Straż Bezpieczeństwa osiedla – Mikołaj Żarnecki.

Zarówno Straż Bezpieczeństwa jak i Straż Pożarna czy kierownik sierocińca podlegali bezpośrednio kierownikowi osiedla.
Nakładające się kompetencje delegatów polskich ministerstw prowadziły do szeregu konfliktów. Reprezentację mieszkańców utworzono dopiero wiosną 1944 r. jako Komitet Doradczy przy Administratorze osiedla. Utworzono także Sąd Obywatelski (przewodniczący Feliks Gliniecki), Komisję Skarg i Wniosków oraz Komisję Regulaminową.
W lutym 1945 r. po rozmowach z Ministrem Spraw Wewnętrznych Meksyku – Miguelem Alemanem władze miejscowe wyraziły zgodę na opuszczenie osiedla przez chętnych i podejmowania przez nich pracy zarobkowej. Wówczas także stanowisko kierownika osiedla zostało objęte przez Czesława Mikołajczyka.

Osiedle Santa Rosa zostało ostatecznie zamknięte z dniem 31.12.1946 r.

Materiał wystawy

Fotografie więcej