Archiwum Irańskie 1942-1945

Rada Ochrony Pamięci Walk I Męczeństwa

W 1942 roku na ziemi iranskiej znalazly sie dziesiątki tysięcy polskich uchodzcow cywilnych i wojskowych. W wyniku ewakuacji Armii Polskiej pod dowodztwem general dyw Wladyslaw Andersa ze Zwiazku Sowieckiego, droga morska i ladowa dotarlo do Iranu ponad 120 tysiecy Polakow, w tym ponad 77 tysiecy zolnierzy i ponad 43 tysiace osob cywilnych, a wsrod nich niemal 20 tysiecy dzieci,ktore cudem ocalaly z lagrowego piekla.

Dla ogromnej wiekszosci z nich Iran byl zaledwie punktem etapowym na zolnierskim szlaku lub w dalszej wedrowce do spokojniejszych, wolnych od wojennej zawieruchy, krajow Wielu z nich jednak – doswiadczywszy wiezien i lagrow sowieckich, nedzy, wygnania i chorob – na zawsze pozostalo na iranskiej ziemi, a ich groby tam sa swiadectwem dramatycznych losow Polakow sila wygnanych z wlasnej Ojczyzny. Na terenie Iranu swa tulaczke zakonczylo przeszło 2900 polskich uchodzcow, zolnierzy i osob cywilnych.

Dzieki uprzejmosci Ambasady RP w Teheranie udostępniamy polskim archiwom bezcenny material dokumentujacy losy Polakow, ktorych wojenna tulaczka rzucila na iranska ziemie Na zbior dokumentow, ktore nazwalismy Archiwum Iranskie 1942-45, składaja sie m. in Metryki urodzin i chrztu Swietego (dwa tomy), Skorowidze zmarlych na terenie Iranu i ZSRR (trzy tomy), Skorowidz i Ksiegi zmarlych wojskowych na terenie Iranu i Iraku (trzy tomy), Spis zmarlych w Iranie w latach 1942-44; Skorowidze nazwisk uchodzcow i akt paszportowych sporzadzone wg stanu na 26 sierpnia 1946 roku, Listy uchodzcow, w tym ewakuowanych do Afryki Wschodniej, Indii, Meksyku i Nowej Zelandii.. ‘

Dokumenty te ujrzały swiatło dzienne po latach, w przeddzien 60 rocznicy ewakuacji Polakow ze Zwiazku Sowieckiego do Iranu i stały sie podstawa przygotowanej przez Rade OPWiM ksiazki “Polacy w Iranie 1942-45”. Udostepnienie calego Archiwum Iranskiego 1942-45 srodowiskom naukowym i zainteresowanym osobom bedzie niewatpliwie bezcennym wkładem w upamietnienie tułaczego losu Polakow w latach ostatniej wojny swiatowej.

Andrzej Przewożnik, Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Warszawa, kwiecień 2003

Pliki te są wszystkie dokumenty PDF, które można pobrać i przeglądać. Niektóre z nich są bardzo dużymi plikami i ich pobranie może zająć trochę czasu.